Gaudi, een eigenzinnige architect

Wie ooit in Barcelona op vakantie is geweest en daar interesse toonde in de cultuur, weet dat daar diverse gebouwen van de hand van de kunstenaar Gaudi staan. Deze architect heeft zijn stempel daar duidelijk achtergelaten door een aantal prachtige bouwwerken van zijn hand in deze Spaanse stad te laten vervaardigen. Gaudi, van wie zijn professor niet wist of hij geniaal was of dwaas, is bekend geworden zonder veel van zijn ideeën op papier te hebben vastgelegd. De bouwwerken spreken voor zich.

 

 

Het leven van een Catalaanse architect

Antoni Gaudi i Cornet werd in 1852 geboren in Catalonië. Over de daadwerkelijke geboorteplaats verschillen de meningen. Dit kan Reus of Riudoms zijn geweest. Hij leed al van jonge leeftijd aan reuma. De architectuur heeft zijn interesse al op jonge leeftijd gewekt, want rond zijn 20e begon hij met zijn studie Escola Superior d’Architectura in Barcelona. Om zijn studie te kunnen blijven betalen had hij veel bijbaantjes bij diverse architecten. Hier deed hij veel ervaring op als architect.
Qua studie ging het best aardig. Hoewel hij niet zozeer een heel goede student was, viel hij wel op door de eigenzinnigheid en apartheid in zijn ontwerpen.
Na zijn studie die vijf jaar duurde, richtte hij zijn eigen architectenbureau op en deed in het begin wat kleine opdrachten. Tot hij een, voor een beginnend architect, verbazingwekkend grote opdracht kreeg: meewerken aan de Sagrada Familia. Deze opdracht nam hij over van zijn voormalige professor, die dit vlak na de start van de bouw niet meer zag zitten. Waarom Gaudi voor deze opdracht werd gevraagd is niet duidelijk. Wel is dit het gebouw geweest waarmee hij zijn bekendheid heeft verworven.
Over zijn persoonlijke leven is verder niet heel veel bekend.
Voor zover men weet is Antoni Gaudi nooit getrouwd geweest. Hij was lid van het katholieke geloof, en heeft een kleine zijstap gemaakt naar de vrijmetselarij. Hoewel velen zijn naam nog gebruiken als voorbeeld van een vrijmetselaar, deed hij na een aantal jaren openbaar en definitief afstand hiervan.
Gaudi deed veel ontwerpwerk voor een goede vriend van hem: Eusebi Guëll. Een aantal gebouwen dragen ook de naam van deze vriend.
Al deze opdrachten voor zijn vrienden werden gedaan rondom het werken aan de Sagrada Familia. Die taak was nooit af. Deze opdracht was overheersend in de laatste twaalf jaar van zijn leven. Hij werkte toen alleen nog maar hieraan. Dit was zijn eigen keus. Hij ging hier zover in, dat hij zelfs op het bouwterrein woonde en langs de deuren ging om geld in te zamelen voor de verdere bouw.
Hoe cru is het dan ook dat dit bouwwerk feitelijk de oorzaak was van zijn overlijden: op 73- jarige leeftijd raakte Gaudi gewond bij een aanrijding met een tram terwijl hij naar de Sagrada Familia onderweg was, en werd gebracht naar het armenziekenhuis. Dit kwam omdat hij, ondanks dat hij veel geld had, altijd sjofel gekleed ging en taxi’s hem niet naar een echt ziekenhuis wilden brengen. Toen eenmaal bekend werd dat de sjofele man Gaudi was, wilde hij zelf niet meer worden overgeplaatst. Enkele dagen later overleed hij.

Jugendstil met een vleugje eigenzinnigheid

Eind 1800
Veel kunstenaars lijden aan het probleem dat ze tijdens hun leven niet gewaardeerd worden. Bij Gaudi was dit niet anders; pas na zijn dood wist men zijn kunst op waarde te schatten.
Vooral in de stad Barcelona heeft Gaudi veel van zijn bouwwerken staan. Zijn bouwstijl, het Modernismo, is te vergelijken met de in Nederland bekende Jugendstil: een bouwstijl waarvoor veel inspiratie uit de natuur wordt gehaald. Ook is het van belang dat het interieur en gebouw op elkaar afgestemd zijn. Gaudi haalde daarom veel voldoening uit het ontwerpen van meubels.
Ook bevatten zijn bouwwerken veel ornamenten. Deze versieringen werden in die tijd vaak aangebracht om het gehele bouwwerk op te luisteren. Ornamenten waren vaak heel gedetailleerd en eigenlijk kleine kunstwerken op zich.
Toch was Gaudi niet een echte Jugendstil architect. Hij gebruikte graag ingenieuze constructiemethoden die vooral bedoeld waren om de vormgeving duidelijk uit te laten komen. Dit in tegenstelling tot het Jugendstil, waar de constructie vooral heel natuurlijk hoorde te zijn. Een heel duidelijk voorbeeld hiervan is dat Gaudi ontdekte dat schuine pilaren ook een zware last kunnen dragen. Schuine pilaren zijn geen natuurlijke constructie, maar een ingenieuze. Zo zijn er nog veel meer voorbeelden hiervan zichtbaar in de bouwwerken van Gaudi.
In zijn latere werk is te zien dat de bouwstijl die Gaudi hanteerde langzaam veranderde. Het eerst wordt dit zichtbaar in het Palau Guëll. Gaudi maakt hiervoor gietijzeren poorten, waarin de parabool en kettinglijn worden gebruikt als vorm. Deze twee elementen komen later in zijn werk steeds vaker terug. Het Palau Guëll trok heel veel aandacht van de pers en Gaudi is mede hierdoor heel bekend geworden.
Veel mensen kennen Gaudi ook van de veelkleurige mozaïeken die hij maakte. Vooral in het Park Guëll, dat hieronder nog uitgebreid beschreven wordt, zijn veel van deze mozaïeken zichtbaar.

Bouwwerken van Gaudi’s hand

Barcelona en Gaudi zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. In deze stad staan zes van zijn mooiste en meest bekende bouwwerken. Deze zes gebouwen staan op de UNESCO werelderfgoedlijst, wat een duidelijk signaal is van de invloed die Gaudi heeft gehad op de beeldende kunst. Naast de zes gebouwen die hieronder verder beschreven staan, is er nog een zevende gebouw van Gaudi dat op de UNESCO-werelderfgoedlijst staat. Dit is het Cripta Colònia Güell, wat staat in Santa Coloma de Cervelló, een kleine stad buiten Barcelona.
Benieuwd wat de zes bekende gebouwen van Gaudi in Barcelona zijn? Hieronder staan ze beschreven en lees je wat er zo bijzonder aan is.

Sagrada Familia

Het Sagrada Familia is een enorme basiliek waar al bijna 150 jaar aan wordt gewerkt en die nog steeds niet af is. Het originele ontwerp van deze kerk is van de hand van Francisco de Paula del Villar. Vlak na de start van de bouw nam hij echter ontslag en kreeg Antoni Gaudi de baan aangeboden. Hij heeft meteen grote veranderingen in het ontwerp aangebracht. Bijzonder aan dit gebouw is dat het geheel gefinancierd wordt door giften, wat de reden was dat Gaudi er zelf voor langs de huizen ging om geld te vragen. Hierdoor duurt de bouw ook zo lang. Doordat er nu echter toegangsgeld wordt gevraagd om de basiliek te bezichtigen, gaat het bouwen veel sneller en verwacht men klaar te zijn in 2026.
Gaudi had, toen hij doorkreeg dat het bouwen van de basiliek heel lang ging duren, diverse tekeningen en maquettes gemaakt als leidraad om verder te bouwen. Bij een brand tijdens de Spaanse Burgeroorlog zijn veel van deze ideeën helaas verloren gegaan. Dat is duidelijk te zien doordat de recente geveldelen verschillen van de eerder gebouwde gevels.

Park Guëll

Park Guëll is een groot stadspark in het noordoosten van Barcelona. Dit bekende park heeft een oppervlakte van 15 hectare. De begroeiing bestaat voornamelijk uit pijnbossen, lanen met palmbomen en een plein waar omheen diverse bomen staan. Ook kronkelt er een slang door het park heen, wat als grote bank dient.
In eerste instantie zou het park een woonwijk worden, maar na de bouw van twee huizen bleek dat het geen succes zou worden. Gaudi is zelf in een van de huizen gaan wonen en bouwde de rest van het braakliggende terrein om tot park. In dit park zijn veel van Gaudi’s mozaïeken te zien. In het park staat een klein museum over Gaudi.

Palau Guëll

Het Palau Guëll werd, net als het Park Guëll, ontworpen in opdracht van zijn goede vriend Eusebi Güell, die de bouw ervan voor zijn rekening nam. Dit herenhuis is feitelijk gebouwd om een centrale ontvangsthal heen. Gasten werden ontvangen op de eerste verdieping en in de voorgevel zijn twee grote poorten waar de paardenkoetsen doorheen reden.
Bijzonder aan dit herenhuis is de sprookjestuin. Deze bestaat uit diverse schoorsteenpijpen met ornamenten. Elke pijp is een torentje met weer andere ornamenten erop. Ook heeft dit huis een duidelijke paraboolvorm, die zichtbaar is in de toegangspoorten en zuilen.
De meubels zijn ook grotendeels door Antoni Gaudi ontworpen.

Casa Mila

Het Casa Mila is een van de bekendste werken van Gaudi. Dit appartementencomplex heeft golvende muren waaraan iedereen het zal herkennen als werk van Gaudi. Diverse onderdelen van dit complex zijn te bezichtigen. Zo bevat het bouwwerk een museum en kun je op het golvende dakterras kijken. Ook in dit gebouw zijn de luchtkanalen en schoorstenen gemaakt met de grillige vormen die kenmerkend zijn voor Gaudi.
Dit gebouw bevat tevens de eerste parkeergarage van Barcelona. Bewoners reden per koets (en later per auto) naar hun eigen verdieping toe. Pas later werden er liften in geïnstalleerd.

Casa Vicens

Casa Vicens is het eerste belangrijke bouwwerk van de hand van Gaudi. Kenmerkend zijn de geometrische vormen van keramiektegels. Gaudi ontwierp zie naar voorbeeld van de afrikaantjes die op het terrein bloeiden.
Het Casa Vicens is gebouwd naar verschillende bouwstijlen. Het onderste deel van het huis is typisch Spaans, terwijl de bovenste verdieping invloeden laat zien van de mudejar stijl (een samengaan van de islamitische en christelijke traditie). Deze mengeling is ontstaan doordat het huis, nadat Gaudi het ontworpen had, is uitgebouwd. Hiervoor werd in 1925 een andere architect ingehuurd.

Casa Batlló

Mozaïeken, kleuren en grillige vormen. Dit zijn de kenmerken van het Casa Batlló, een pand zonder hoekige vormen maar met veel rondingen. De hele voorgevel is bedekt met mozaïeken, die lijken op de schubben van een vis. De balkons, die lijken op de kaken van een zeedier, maken het thema ‘drakendoder Sint-Joris’ van dit pand helemaal af. Ook de torentjes hebben de bekende grillige vormen die Gaudi zo graag gebruikte.
Bijzonder aan dit pand is dat de eigenaar (Batlló) Gaudi volledig de vrije hand gaf in het ontwerpen van dit huis en alleen als wens had dat het in niets zou lijken op andere huizen. Dat laatste is zeker gelukt. Casa Batlló is bijzonder en kleurrijk, en heeft net als zijn andere werken die typische eigenzinnigheid waarom Gaudi bekend staat.

 

Geef uw mening

Laat een reactie achter